NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel)
Herstel ondersteunen met leefstijl
Niet-aangeboren hersenletsel treft jaarlijks 140.000 Nederlanders. Of het nu door een beroerte, ongeval of operatie komt — leefstijl speelt een belangrijke rol bij het herstel en het omgaan met de gevolgen. Met de juiste voeding, beweging en rust kun je je hersenen ondersteunen.
Wat is NAH?
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is een beschadiging van de hersenen die na de geboorte is ontstaan. De meest voorkomende oorzaken zijn een beroerte (CVA), traumatisch hersenletsel (door een ongeval of val), hersentumoren, infecties of een operatie. In Nederland ervaren 650.000 mensen beperkingen als gevolg van hersenletsel — dat is 3,5 procent van de bevolking.
De gevolgen van NAH variëren sterk per persoon, maar veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, overprikkeling, concentratieproblemen, geheugenklachten en stemmingswisselingen. Het hele leven verandert: werk, relaties en dagelijkse activiteiten moeten worden aangepast.
De reguliere behandeling richt zich op revalidatie: fysiotherapie, ergotherapie, logopedie en neuropsychologische begeleiding. Maar buiten de revalidatie speelt leefstijl een steeds grotere rol. Goede voeding levert extra energie aan beschadigde hersencellen, beweging stimuleert de aanmaak van nieuwe verbindingen en rust voorkomt overprikkeling.
Leefstijl bij NAH
Ontdek hoe de zes leefstijlpijlers je herstel kunnen ondersteunen
Voeding
Beschadigde hersenen vragen extra energie. Vis (omega-3), groenten, noten en olijfolie ondersteunen het herstel. MCT-olie levert ketonen als alternatieve energiebron voor je hersenen. Vermijd ultrabewerkt voedsel en suikers — de stress van ongezonde voeding kan je lichaam er niet bij hebben.
Meer over voedingErvaringen met leefstijl bij NAH
Lees hoe anderen leefstijl inzetten bij niet-aangeboren hersenletsel
Op de dansvloer teruggevonden dankzij leefstijl
Ketonen in de hersenen bleken niet alleen mijn bloedsuiker, maar ook mijn NAH-klachten te verbeteren. Voor het eerst in vijftien jaar kon ik weer dansen zonder overprikkeling.
Ruth Sas
Met NAH leren leven dankzij leefstijl en zelfmanagement
Na een zware hersenoperatie moest ik mijn leven compleet aanpassen. Vis, groenten en goed agendabeheer maken het verschil. Mijn lichaam kan zich geen ongezonde voeding permitteren.
Wendy de Graaf
Aan de slag met leefstijl
Praktische hulpmiddelen om vandaag nog te beginnen
SupportgroepNAH en leefstijl
Supportgroep voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel die werken aan een gezonde leefstijl.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Bekijk onze recepten met hersenvriendelijke ingrediënten. Denk aan vette vis, omega-3 rijke maaltijden en groenten die je hersenen ondersteunen.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
Na een zwaar auto-ongeluk leefde Ruth Sas vijftien jaar met NAH-klachten: overprikkeling, vermoeidheid en concentratieproblemen. Toen ze vanwege diabetes overstapte op ketogene voeding, gebeurde er iets onverwachts. Niet alleen stabiliseerden haar bloedsuikerwaarden — ook haar NAH-klachten namen af. Ketonen bleken haar hersenen extra energie te geven.
Voor het eerst in vijftien jaar kon Ruth weer dansen zonder overprikkeling. Als leefstijlcoach en coördinator van de supportgroep NAH en leefstijl helpt ze nu anderen met vergelijkbare uitdagingen. Haar ervaring laat zien dat voeding, beweging en bewust energiemanagement het leven met NAH aanzienlijk kunnen verbeteren.
ArtikelNAH en leefstijl: hoe Ruth Sas zichzelf op de dansvloer terugvond
NAH en leefstijl of het bijzondere verhaal van hoe Ruth Sas na een auto-ongeluk de weg omhoog vond.
Artikelen over NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel)
ArtikelVertelpunt NAH: een tweede leven dankzij de leefstijl
Leefstijlaanpassingen blijken effectief bij niet-aangeboren hersenletsel, blijkt uit de pilot Deel je verhaal. Veel mensen ervaren na 18 maanden nog herstel.
ArtikelVertelpunten van start voor migraine, NAH, parkinson en MS – help anderen met jouw ervaring
Vertelpunten van start voor migraine, NAH, parkinson en MS: deel jouw ervaring met leefstijl en help zo anderen met een hersenaandoening.
ArtikelHoe Marco’s hersenaandoening het startpunt werd van citizen science
Na een hersenbloeding paste Marco Koning zijn onderzoeksexpertise toe op mensen met dezelfde diagnose: het startpunt van citizen science.
ArtikelNAH en leefstijl: hoe Ruth Sas zichzelf op de dansvloer terugvond
NAH en leefstijl of het bijzondere verhaal van hoe Ruth Sas na een auto-ongeluk de weg omhoog vond.
ArtikelBeroertes en leefstijl, hoe Susanne de weg naar herstel vond
'Jij wordt geen veertig', zei een professor tegen haar. Susanne van Schaik moest leven met de gevolgen van beroertes en aneurysma’s. Voeding bracht de ommekeer.
ArtikelZelfZorg aan Zee: surfen als medicijn voor lichaam en geest
ZelfZorg aan Zee: surfen als medicijn voor mensen met hersenletsel, burn-out of long covid. Een programma gericht op lichaam én geest.
WetenschapLeefstijl en niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
Elk jaar lopen 130.00 mensen hersenletsel op, met vaak blijvende klachten. Een positieve houding en gezonde leefstijl kunnen de levenskwaliteit verbeteren.
ErvaringGerryo Voermans leefstijl als redmiddel na herseninfarct
Geen brainfog meer, geheugenfuncties enorm verbeterd. Ik heb mijn levensplezier weer terug zegt Gerry Voermans mede dankzij het ketogeen dieet en veel sport